Dit artikel is mede geschreven door David Barnett en Richard Ferguson.

Overzicht

Naar aanleiding van het nieuws begin oktober over de aankondiging van het VK dat de soevereiniteit van de Chagoseilanden wordt overgedragen aan Mauritius, bekijken we de gevolgen voor de bekende .io-domeinextensie, oftewel top-level domain (TLD), die in verband wordt gebracht met de eilandengroep in de context van het Brits Indisch Oceaanterritorium.

Achtergrond

.io is een voorbeeld van een country-code TLD (ccTLD) die op grote schaal is ‘hergebruikt’ voor algemener gebruik en bijzonder populair is gebleken bij technologiebedrijven (nominaal als verwijzing naar ‘input/output’, Internet of Things of binaire code (‘1/0’)). Andere voorbeelden van ccTLD’s die eveneens een alternatieve toepassing hebben gekregen zijn .ai (kunstmatige intelligentie), .tv (televisie en streamingdiensten) en .co (algemeen gebruik voor bedrijfswebsites). Dit hergebruik is de afgelopen jaren populair geworden vanwege het toenemende tekort aan beschikbare korte, gemakkelijk te onthouden domeinnamen binnen populaire legacy-extensies zoals .com.

Enkele van de bekendste .io-domeinen hosten zeer populaire websites met veel verkeer, waaronder OpenSea.io, EtherScan.io, Synthesia.io, Github.io, Bitbucket.io, Ghost.io, ReadTheDocs.io, Sentry.io en Itch.io.

Het probleem is dat wanneer de politieke veranderingen rondom de Chagoseilanden worden geformaliseerd, het Brits Indisch Oceaanterritorium zal ophouden te bestaan als land. Dit betekent dat de International Organization for Standardization (ISO) de landcode IO uit haar specificatie zal verwijderen en dat de Internet Assigned Numbers Authority (IANA) geen nieuwe .io-registraties meer zal toestaan. Waarschijnlijk zal er ook een proces starten om bestaande domeinen ‘uit te faseren’, wat mogelijk grote gevolgen heeft voor bestaande websites die zullen moeten migreren naar alternatieve extensies. Vergelijkbare situaties hebben zich voorgedaan bij andere historische landextensies zoals .su (Sovjet-Unie) en .yu (Joegoslavië), al was de aanpak daar niet consistent door het ontbreken van een formeel proces in die periode.

Analyse

Registraties

Als ccTLD is .io niet verplicht een zonefile met alle geregistreerde domeinen te publiceren. Het exacte aantal geregistreerde .io-domeinen is daarom niet publiekelijk bekend en er bestaat geen volledig overzicht. DomainTools schat het aantal momenteel op circa 1,06 miljoen, maar veel van de beste databronnen blijven daar aanzienlijk onder. Desondanks biedt zonefiles.io bijvoorbeeld een database met bijna 176.000 .io-domeinen (exclusief derde- en hogere niveaus), wat een steekproef oplevert die een redelijk inzicht geeft in algemene trends binnen het .io-landschap.

Binnen deze steekproef variëren de geregistreerde domeinen (second-level domains, of SLD’s) in lengte van 1 teken (17 gevallen) tot 38 tekens (1 geval; xn--kasinotilmanrekisteritymist-1kc82c.io, een domein in Punycode-formaat, dat wordt gedecodeerd als kasinotilmanrekisteröitymistä.io). De piek ligt bij domeinen van 8 tekens (bijna 23.000 gevallen). Het grote aantal relatief korte domeinen laat zien dat een deel van de aantrekkingskracht voor merkhouders mogelijk lag in de mogelijkheid om namen te registreren die op andere legacy-extensies niet meer beschikbaar waren.

Figuur 1: Verdeling van de lengte van second-level domain names (SLD’s) in tekens, voor de steekproef van .io-domeinen aangeleverd door zonefiles.io

Geschillen

De mogelijke uitfasering van .io is ook relevant vanuit geschillenperspectief. WIPO heeft pas in juni 2020 de behandeling van klachten overgenomen van het National Arbitration Forum (NAF), via een aangepaste versie van de UDRP [7]. Sindsdien zijn bijna 200 van dergelijke geschillen ingediend [8], waarbij details van individuele zaken beschikbaar zijn via de WIPO-website [9], [10], [11], [12], [13]. Deze zaken omvatten onder meer voorbeelden met betrekking tot merken als AirBnB, Shopify en Redbull.

Conclusie

De routekaart voor het uitfaseren van .io-domeinen en het tijdpad waarbinnen dit zal plaatsvinden, is nog niet volledig duidelijk. Wel lijkt het proces zich uit te strekken over een periode van ten minste vijf jaar [14]. Het verhaal rond de IO-landcode vormt daarmee een duidelijke waarschuwing voor merkhouders over de afhankelijkheid van bepaalde kenmerken van internetinfrastructuur van externe en geopolitieke ontwikkelingen, en over het risico om alle eieren in één mand te leggen vanuit het perspectief van domeinextensies.

Het migreren van een primaire website naar een alternatieve domeinnaam kan een ingrijpend traject zijn. Dit kan gepaard gaan met rebranding, aanpassingen aan mogelijk grote hoeveelheden technische infrastructuur en het opnieuw opbouwen van zoekmachinerankings en zoekwoordstrategieën. De mogelijke uitfasering van de .io-extensie brengt daarom het risico mee van aanzienlijke gevolgen en verstoring voor merken die deze extensie hebben omarmd. Het is zelfs denkbaar dat sommige merkhouders bij het kiezen van hun naam bewust rekening hebben gehouden met de beschikbaarheid van de .io-extensie, met name in de technologiesector.

Een overstap naar alternatieve extensies kan onvermijdelijk blijken. Daarom kan het verstandig zijn dat merken hierop vooruitlopen door tijdig een reeks alternatieve domeinnamen veilig te stellen (zolang deze nog beschikbaar zijn) als onderdeel van een bredere domeinportefeuillestrategie. Daarnaast kan worden overwogen om volledig over te stappen op een dot-brand-extensie, mede in het licht van de nieuwe aanvraagronde die gepland staat voor 2026 [15].

[1] https://www.bbc.co.uk/news/articles/c98ynejg4l5o
[2] https://www.iamstobbs.com/availability-of-domains-ebook
[3] https://www.linkedin.com/pulse/top-ranking-websites-io-extension-brandfuldomains/
[4] https://w3techs.com/technologies/details/tld-io-
[5] https://every.to/p/the-disappearance-of-an-internet-domain
[6] https://research.domaintools.com/statistics/tld-counts/
[7] https://www.wipo.int/amc/en/domains/cctld/io/index.html
[8] https://www.udrpsearch.com/search?query=.io&search=domain
[9] https://www.wipo.int/amc/en/domains/casesx/list.jsp?prefix=DIO&year=2020&seq_min=1&seq_max=199
[10] https://www.wipo.int/amc/en/domains/casesx/list.jsp?prefix=DIO&year=2021&seq_min=1&seq_max=199
[11] https://www.wipo.int/amc/en/domains/casesx/list.jsp?prefix=DIO&year=2022&seq_min=1&seq_max=199
[12] https://www.wipo.int/amc/en/domains/casesx/list.jsp?prefix=DIO&year=2023&seq_min=1&seq_max=199
[13] https://www.wipo.int/amc/en/domains/casesx/list.jsp?prefix=DIO&year=2024&seq_min=1&seq_max=199
[14] https://www.theregister.com/2024/10/10/io_domain_uk_mauritius/
[15] https://www.iamstobbs.com/opinion/the-new-new-gtlds